Geçerlilik Testi Gerçekten Gerekli mi?

W3C Validator yani Türkçesiyle geçerlilik testi web standartlarıyla alakadar olan web tasarımcı ve web geliştiricilerinin sık sık kullandığı bir araçtır. Hani sağda solda da çok görüyoruz işte “XHTML/CSS Valid” diye ikonlar, bannerlar yerleştiriliyor site ve blogun altında geçerlilik testinden geçildiğini belirten. Kimimizin hiç umrunda olmayan kimimizin de aşırı derecede fanatikliği yapılan ve adeta bir minik bir pazarlama aracı olarak kullanılan (bu kötü birşey mi ayrıca tartışılır aslında xD) bu test.

Peki geçerlilik testi gerçekten gerekli mi? Bu soruya cevap vermeden önce gelin geçerlilik testinin ne olduğunu, yararlarını ve bu konu hakkında nasıl bir yöntem izleyebiliriz bunları inceleyelim. En sonunda da bu soruya cevap verelim.

Geçerlilik Testi Nedir?

Geçerlilik testi yazdığımız HTML, XHTML veya CSS dosyalarının W3C Birliği tarafından oluşturulan kurallara göre yazılıp yazılmadığını ve eğer hata yaptıysak nasıl düzeltileceğine ilişkin önerileri getiren yine W3C Birliği tarafından yaratılan interaktif bir test uygulamasıdır.

XHTML dosyalarını geçerlilik testine tabi tutmak için buradaki aracı, CSS dosyalarını geçerlilik testine tabi tutmak için ise buradaki araç kullanılır.

Yararları Nelerdir?

Geçerlilik testinin yararlarını ve dolayısıyla W3C Birliği’nin oluşturduğu kurallara uyarak elde edeceğiniz yararları listelemek gerekirse:

• Geçerlilik testi sonucunda çıkan sorunları çözmeniz karşılığında tarayıcılar arasındaki oluşabilecek görünüm farkı olasılığını aşağıya çekmiş olursunuz.
• Hataları düzeltilmiş ve kurallara uyan HTML veya XHTML sayfası ile daha temiz ve düzenli kodlara sahip olursunuz.
• Daha temiz ve düzenli kodlardan oluşan sayfalar da SEO açısından önemlidir. Yani Google sayfanızı daha iyi indeksler.
• Geliştirme süreciniz hızlanır. Eğer bir web uygulaması geliştirmeyi düşünüyorsanız muhakkak işin içinde JS, DOM gibi teknolojileri de kullanacaksınız demektir. Yazım yanlışları ve kuraldışı kodlar içeren HTML veya XHTML sayfalarınızın olduğunu bir düşünün. Bu sayfalara bağlı JS kodları yazdığınızda muhtemelen birtakım sorunlarla karşılaşacaksınız. Bu sorunlar da sizin zamanınızı ve paranızı alıp götürecektir.
• Olası gözden kaçan yazım hatalarını geçerlilik testi sayesinde elimine edebilirsiniz.

Şu anda aklıma gelen yararlar bunlar. Eğer bunlardan başka bildiğiniz bir madde varsa makaleyi ona göre güncelleyebiliriz.

Nasıl Bir Yöntem İzlemeliyiz?

Ben kendi tecrübelerime dayanarak sizlere birtakım önerilerde bulunmak istiyorum:

• Otomatik tamamlama özelliğine sahip bir editör kullanın. Böylece yazım hatalarını bir nebze azaltmış olacaksınız. Ayrıca biraz daha hızlı kod yazma olanağına sahip olacaksınız. Size önerim E Text Editor, Aptana veya ActiveState Komodo Edit adlı editörlerden herhangi birini kullanmanız. E Text Editor kişisel tercihimdir.
• Web tasarımınızı XHTML/CSS‘ye çevirirken belli aşamalarda geçerlilik testini muhakkak uygulayın. Örneğin #top, #center, #bottom adlı üç tane div‘imiz varsa her bir div ve iç kısmını kodladıktan hemen sonra geçerlilik testinden geçirin.
• Normalde XHTML dosyalarınız için buradaki geçerlilik testi uygulamasını, CSS için de buradaki geçerlilik testi uygulamasını kullanırız. Her iki geçerlilik testine Web Developer Toolbar adlı Firefox eklentisini kullanarak daha hızlı erişebilirsiniz. Hem FTP‘deki hem de yerel sunucunuzdaki dosyaları Web Developer Toolbar‘ın Tools menüsündeki komutlarla kolayca geçerlilik testine tabi tutabilirsiniz.
• Geliştirme işinizde yine işinize yarayacağını umduğum HTML Validator adlı Firefox eklentisini tavsiye edeceğim. Bu eklenti bir nevi Firefox içinde dahili geçerlilik testi yapıyor. Ama dikkat etmek gerekirki kimi zaman bu eklenti sayfanızda herhangi bir hata olmadığını söylemesine rağmen W3C‘nin geçerlilik testinde sorunlar çıkabiliyor. Kısacası bu eklentiyi muhakkak kullanın ama siz siz olun W3C‘nin geçerlilik testini yabana atmayın. Her ne olursa olsun yukarıda yazdığım önerideki gibi adım adım W3C‘nin geçerlilik testini çalıştırın.
• Yazım hatalarını en aza indirgemek için oluşturduğunuz hazır XHTML ve CSS şablonlarızı kullanın. Böylece tekrar tekrar kod yazmak zorunda kalmaz ve yanlış kod yazma olasılığınızı azaltmış olursunuz.
• XHTML ve CSS için referansları elinizin altında bulundurun. Benim en çok kullandığım Sitepoint‘in yaptığı XHTML referansı ve CSS referansı. Kimi zaman bazı özellikleri unutabiliyoruz değil mi?
• Geçerlilik testi sonunda çıkan hataların çözümlerini öğrenin. Bunun için benim daha önce yazdığım Sıkça Karşılaşılan XHTML Hataları adlı yazıma ve Eren Emre Kanal’ın Siberkültür‘de yazmış olduğu yine W3C Kontrolüne Takılan Hataları Ayıklama adlı yazıyı okuyun.

Yine benim bilmediğim sizin bildiğiniz farklı bir öneriniz varsa burada belirtmeniz beni memnun edecektir. Sonuçta bildiklerimizi burada paylaşıyoruz öyle değil mi?

Geçerlilik Testinin Önemi

Görebileceğiniz üzere geçerlilik testinin biz web tasarımcı ve web geliştiricileri açısından çok faydası var. Bunları görmezden gelmek tam anlamıyla saçmalık olur.

Ama şöyle de birşey var ki şu anki CSS 2.1 sürümü bazı ihtiyaçlarımızı karşılamıyor. Mesela CSS‘de şeffaflık için kullanılan opacity etiketinin tarayıcıdan tarayıcıya göre değişen kullanımı mevcut. Örneğin Internet Explorer’da sadece filter: alpha(opacity=50); gibi saçma bir kodla şeffaflık verebilirken diğer tarayıcılarda opacity:.5; vermemiz yeterli oluyor. Üstteki filter etiketini kullanınca da W3C geçerlilik uygulaması hata olduğunu belirtiyor.

Başka bir örnek vermek gerekirse mesela yine CSS 2.1′de olmayan ama CSS 3′de olan border-radius özelliği. Bu özellik sayesinde div‘lerin kenarlarına herhangi bir görsel kullanmadan ovallik verebiliyoruz. Ama bu bir CSS 3 özelliği olduğu için yine W3C geçerlilik testinde hata verecektir.

Arkadaşlar ben bu gibi durumları önemsemiyorum. Çünkü gerçekten bu tür özelliklere ihtiyacımız var ve kullanıyorum. Bu tip hataları kafanıza takıp fanatiklik yapmanın bir gereği yok.

Bir de web standartlarını sayfalarının XHTML ve CSS kodlarının geçerlilik testinden sıfır hata ile geçmesi sanan arkadaşlar var. Bence bu da yanlış bir düşünce.

Web standartları denen kavram çok geniş. İçinde erişilebilirliği, kullanılabilirliği, yapı ve sunumun ayrılmasını, anlamlı kod oluşturmayı vs. gibi alt kavramları barındırır. Geçerlilik testi ise bu alt kavramların altındaki yapı ve sunumun ayrılması ilkesini doğru ve düzenli bir şekilde yapabilmek için sadece ve sadece bir araç. Başka da birşey değil!

Kısacası sitenizin kodlarının geçerli olması demek web standartlarına tamamen uyduğunuz anlamına gelmiyor. Ama unutmamak gerekirki geçerlilik testi çok önemli bir araç ve bunu mutlaka kullanmamız gerekiyor.

---

Bu yazı Fatih Turan tarafından 22 Eylül 2008 01:29 tarihinde yazıldı. 18 yorum var.